Ik heb iets met de Psalmen. Misschien omdat David ook rossig was. Of gewoon omdat het gedichten zijn. Soms vertaal ik een Geneefse Psalm naar het Urker dialect. Dat is een tijdrovend en precies werkje. Omdat je verschillende berijmingen met elkaar vergelijkt en steeds kijkt hoe het eigenlijk in de bijbel staat.
Nu is het boek Psalmen onberijmd naar het Urkers vertaald, door Gerrit Pasterkamp. Daar kan ik veel inspiratie uit putten. Pasterkamp heeft ze in zo’n klare taal geschreven, waardoor de teksten zo sprankelend worden.
Het grootste wikken en wegen komt natuurlijk doordat het Urker dialect veel meer klanken heeft dan het Standaardnederlands. Vaak zijn zinnen ook langer, waardoor je met een teveel aantal lettergrepen achterblijft. Een schermutseling!
Nu weet ik dat er eerder, op een hele mooie manier, berijmde Psalmen naar het Urkers zijn vertaald, maar die laat ik expres terzijde liggen, omdat ik me niet wil laten beïnvloeden. Eerst eens zien of ik de 150 kan halen.
Voor de spelling hanteer ik de spellingwijzer van Tromp de Vries. Ik probeer zoveel mogelijk de berijming van 1773 te respecteren, die is op Urk het meest gangbaar en heeft ook een culturele betekenis. Maar soms, zoals bijvoorbeeld het laatste vers van Psalm 4, geeft de berijming van 1967 het prachtig weer. Dus dan resoneert die vertaling weer meer in de vertaling naar het Urkers.
Hieronder vind je een aantal psalmen waarvan alle verzen zijn vertaald. Sommige vertalingen zijn strikt, een enkele is wat losser.
Psalm 4 | Psalm 42 | Psalm 43 | Psalm 62 | Psalm 84 | Psalm 116 | Psalm 133
Psalm 4
1
Gerechtig God, oor nor meen klagen,
Jie koemen altoos vor mij op!
Jie eawen antwoord op meen vragen,
gieven mij locht in bange dagen.
Oor meen gebed, genaodig, God!
In mannenbroeders, wat zal ’t wezen?
Meen aar te skaande maken? Ier:
oe lank bin jie te blind te lezen?
Wat moet jie mit bedrog bewezen?
De leugen zoeken, steeds maar wier?
2
Gief acht, want God die zicht mij goon, maot,
Meen bidden wordt duur Em veroord.
Leuster nor Em, want God is joen Raod,
bring offers vor Em. IJ wort niet kwaod,
eupen joen arte, in IJ oort.
Zundig niet. Lot et stille bleven.
God, toon je bij de oogste nood,
ok bij de tweefel in oens leven.
Jie eawen oens maar vreugd’ egeven,
maar dan de beste vangst in oogst.
3
Ik kan goon slapen zonger zurgen,
want slaped koem ik bij Joe teus.
Allien bij Joe bin ik eburgen,
EERE, ik slaap eut tot de murgen,
ja, ik rust in Joen veilig eus.
Psalm 42
1
Net zoas een ert dat, love,
Nor et vurse waoter smacht,
Skreawt meen ziel om God te loven
Die ik aosemloos verwacht.
Ja, meen ziel et zovuul dorst,
’t Unkert nor de Levensvorst.
Wannaar kan ik bij Joe wezen,
Om Joe in Joen eus te prezen?
2
Alle nachten, alle dagen,
Kreeg ik tronen as meen brood.
‘k Oor meen vijand spottend vragen:
‘Waor is God? Is IJ soms dood?’
Wiek wor ik as ik bedink,
Oe wij gingen nor Gods tint;
Iel de stoet begon te zingen,
’t Was fiest as wij nor Em gingen.
3
Lieve ziel, wat eaw jie zurgen,
In wat eaw jie een verdriet?
Oop op God, IJ zal je burgen,
God, meen God, verlaot joe niet!
Zoek bij God vertrouwde lust;
IJ bevrijdt joe, wees gerust.
De verlossing komt van boven,
Ik zal Em z’n naam wier loven.
4
Eut et laand waor de Jordaan vluuit,
Waor de barg van Ermon stot;
Waor verlangen nor Joen naam gruuit:
Op de Mizar roep ik God!
Sturmweer slagt op meen gemoed.
Zien, de vloed roept nor de vloed,
’t Waoter trekt mij naor benieën,
Nor de diepste beum van zieën.
5
Maar de dag komt van de EERE,
Waorop IJ Z’n eutkomst skinkt.
‘k Zal in Em Z’n trouw verkeren,
Leuster oe meen lofzang klinkt!
‘k Zal Em zellefs in de nacht
Loven. EERE, ik verwacht
Joe, meen God, zo oog’ ver-ieven;
‘k Wil meen arte an joe gieven.
6
‘k Zal tot God, meen Rotsstien spreken:
‘Waoromme vergeet Jie mij?’
‘k Bin in rouwe. Kiek, ze steken
In meen arte, zoeken strijd,
z’ Eawen oon, ze dreven spot:
‘Waor is nou joen grote God?
Waor blift God, op wie jie bouwen?
Bleef jie nog op Em vertrouwen?’
7
Lieve ziel, wat eaw jie zurgen,
In wat eaw jie een verdriet?
Oop op God, IJ zal je burgen,
God, meen God, verlaot joe niet!
IJ verlost oens keer op keer,
God blift altoos oenze EER.
Ja! Verlossing komt van boven,
Ik zal Em z’n naam wier loven.
Psalm 43
1
Gief recht, meen God, koem mij bevrijen,
Jie binnen toch meen starke God?
Ik kan niet tugen al dit lijen,
Duur minsen die bedrog verspreien.
Ik loop in’t zwart, is dit meen lot?
Duur zundaors ongerdrokt?
2
Toon mij Joen licht in waoreid, EERE,
Wees mij de weg die nor joe leidt.
Dan zal ik nor Joen barreg keren,
Daor zal ik in joen eus verkeren,
In zeg ik in meen dankbaoreid:
Meen God et mij bevrijd.
3
Dan zal ik nor Gods altaar toegoon,
Nor God, meen vreugd’, mit lofgezang.
Daor zal ik – lovend – snaoren ansloon,
Mit citerspel zal’k nor Em opgoon.
Daor zeg ik dan, mit jubelklank:
Meen EERE trouw in dank.
4
Meen ziel, wat eaw jie toch een peende?
Meen ziel, wat bin jie toch bedrokt?
Oop maar op God, IJ zal er weezen,
Iens zal ik Em z’n naam wier preezen.
Dat ik wier leef nor Z’n gebod;
Meen redder is meen God.
Psalm 62
(Een vrije vertaling)
1
Bij God allien veen ik meen rust,
In stilte van meen lot bewust,
Meen rotsstien, Taote, zal mij spaoren,
De keiliembult van meen bestoon,
Ik mag z’n kamer binnengoon:
Vor vallen zal IJ mij bewaoren.
2
Hoe lank, och zundaors, moet jie dan
Et kwaoie doen tugen ien man?
Je missen kracht, kunen niks maken,
Je koemen omme duur Gods aand.
Zo dunne as papieren waand,
bin jie, as masten die goon kraken.
3
De vreemde krachten, vals in slecht,
Ze zweren samen op de plecht
Van ’t stuurloos skip; ze zullen zoeken
Nor leugens om em op de groend
te kregen. In eut eurluis moend
preken ze as de arten vloeken.
4
Mar Jie, meen ziel, zweeg toch voral,
vor God die joe bewaoren zal.
Meen oop is op meen God de EERE.
IJ is meen Rots, IJ is meen Slot,
meen Eil: meen vaste Burcht is God,
ik wankel niet, mij zal niks deren.
5
In al meen nood is IJ dichtbij,
meen redder in de sturm is IJ,
God zal mij eut ’t waoter tillen.
Meen volk! Vertrouw je God alteed,
je angsten kuun je bij Um kweet.
IJ reddet al die bij Um willen.
6
Wiet dat de kieng’ren van ien Vaor,
Rik, arrem, klean, groot, ier of daor,
maar nietig binnen in een leugen.
Niks dan een zucht, weeg je ze of:
ze binnen minder zwaor dan locht
‘et kreat van Adam wil niet deugen’.
7
Vertrouw nooit vol op grof geweld,
of stelen, of op goed of geld,
kiek eut wannaar jie binnenlopen.
Wor dan niet groos, dink an de teed
van armoe, toen je wel alteed
gelokkig wazzen duur te open.
8
God kwam in zeen et iene woord,
ik eaw et wel twie keer e-oord:
‘van God is alle kracht in starkte!’
Ok komt et goeds van joe, meen Vaor;
vor ellek legt z’n diel al klaor:
Jie gieven nor de levenswarken.
Psalm 84
1
Oe liefdevol, wat een genot,
Meen Eere, van de legers, God;
Binnen joen eus in tempelzangen!
Oe wacht ik smachted op die dag,
dat ik dat eus bewoenen mag!
Meen ziel bezwikt van stark verlangen;
Meen arte roept tot God, Die lift,
In an meen ziel et leven gift.
2
De moske vindt bij Joe een teus,
De swaoluw nestelt in Gods eus;
Ze zien et altaar van de Eere.
Eur jongen zien wat vor een lot
Meen ziel verwacht, meen Koning, God;
Van Joe, de EERE aller eren.
Gelokkig is de mins bij joe,
Ze dichten joe een loflied toe.
3
Gelokkig ij die al z’n kracht
In ulp allien van Joe verwacht
Z’n arte wist de juuste wegen.
Stikt ze de zunne, die benien
Iet braandt op ’t laand; een bron bin Jie!
Stort dan op eurlui fene regen.
Joen regen die verkwikking bringt,
Een overvloed in zegening.
4
Ze worren starker mijl nao mijl;
In ellek zal in ’t oord vol eil
Klaorstoon, damie, vor Sions Wachter.
EERE van alle volken, let
Op meen ienvoudig smiekgebed:
Lot mij toch niet verdrokt hier achter.
Och Jakobs God, oor mij toch an,
Niem meen gebed genegen an.
5
Och God, oens skild, goon mit oens mie,
Beskarm oens op et laand, de zie;
Zien de gezalfde, die Jie keuzen.
Ien dag is dicht bij Joe vuul maar,
Dan duuzed zonger Joe, meen Aar;
Ik wacht vuul liever vor joen euzen,
Dan in de tint, waor wordt e-spot,
Te woenen; zonger joe, meen God.
6
Want God, de EERE, goed in mild,
Is oens altoos een zunne, skild;
Zal aar, genaode, eurlui gieven;
IJ zal d’rlui ’t goed niet in nood
Ontouen, ok niet in de dood,
as ze maar aarlijk vor em leven.
Gelokkig wie op Joe vertrouwt,
In op Joen rots z’n leven bouwt.
Psalm 116
1
God eaw ik ik lief, want IJ, die trouwe EER’,
Oort nor meen stim, IJ leustert naor meen klagen;
Kan mij verstoon, ik roep Em, alle dagen;
IJ ellept mij, IJ reddet ell’ke keer.
2
‘k Was doosbenaud, ik voelde mij bekneld,
De angst vor ’t graf kruup in de nacht nor binnen,
Ik krieg gien locht, meen smarten gingen wringen,
In riep tot God, de EERE, in ’t geweld:
3
‘EERE bevrijd meen ziel, ja, maak mij vrij!’
God leusterde; IJ is oenze Ontfarmer,
De EER’ is groot, IJ is oenze beskarmer,
IJ gift genaode in IJ is dichtbij.
4
God oudt de simp’len in Z’n Vadersaand;
‘k Was eut-e-put, maar IJ gaf mij de vrijheid.
Koem wier tot rust, meen ziel, koem tot de waoreid;
Et is vorbij, God gift joe iel et laand.
5
Jie, ja Jie, AAR, jie reddeden meen ziel
in’t dood’lijk uur in droogden al meen tronen,
Ik loop wier recht, oe kan ik Joe belonen?
Ik kuier wier in ’t vreulik levenslicht.
6
Ik eaw geloofd dus spreek ik tot Gods aar.
‘k Was zo bedrokt, et sting mij tot m’n lippen,
In al meen aost liet ik et mij ontglippen:
‘Bij minsen is gien trouw, gien waoreid maar!’
7
Ik krieg van God geskinken, dag an dag.
Oe zal ik God betaolen vor z’n daoden?
‘k Zal bij et glas van ’t eil Z’n wark bepraoten,
De naam van d’EER’ eutspreken vol ontzag.
8
Nou zal ik doen wat ik Em eaw beloofd,
Ik krieg zovuul, ik zal Em aar bewezen,
Ik zal Em ier, bij iel z’n vollek prezen,
Oe kost’lijk is oenz’ dood in Em z’n oog’.
9
Och, EERE, God, ik bin Joen trouwe knecht,
Joen dienders zuun; Jie gaffen mij meen vrij-eid,
Ik bring Joe lof, ik roem Joen naam in blij-eid
Offers in dank eaw ik Joe toe-ezegd.
10
Ik zal Joen naam – ik ouw mij an meen woord! –
Ver-effen vor joen iele vollek, EERE!
‘k Bring offers mie naor Joen tint. Ik zal eren.
Jeruzalim! IJ et nor oens e-oord.
11
Ik koem mit vreugd’, meen EERE, in joen eus,
Ik dank de EERE mit woorden in klanken:
Alleluja, wij willen Joen naam danken,
Alleluja, wij koemen bij joe teus!
Psalm 133
1
Koem, zien, oe goed, oe mooi et is as minsen
Van ’t zelfde eus, enkanger niet verwinsen,
Waor liefde eurlui samenbringt.
’t Is as de eulie, duur, niet an-e-lingd,
Die naor Gods waore woorden is bereid,
Waormie de priester wordt ewijd.
2
Die liefdesgeur bringt minsen in de bienen,
Van Arons oofd drupt d’eulie nor benienen,
Die baord in beffe binnentrekt.
’t Is as de dauw’, die Ermons kreun bedekt,
Die vruchtbaor vluuit vanof de barge Gods,
Die regent neer op Sions rots.
3
Waor liefde woent, daor bringt de EERE zegen:
Daor zal z’n volk genaod’ in vrede kregen,
In leeven tot in ieuwigheid.
Bas Visscher 2026. Alle rechten voorbehouden.